Ocena obciążenia uczniów tornistrami i plecakami

Ocena obciążenia uczniów tornistrami i plecakami

Powiatowa Stacja Sanitarno - Epidemiologiczna w Płocku zgodnie z wytycznymi Głównego Inspektora Sanitarnego w kwietniu bieżącego roku przeprowadziła ocenę obciążenia uczniów tornistrami i plecakami w dwóch wytypowanych placówkach (szkole podstawowej i gimnazjum ) na terenie Miasta Płocka.

Badania przeprowadzono w dniach 13 - 21.04 2016r. wśród 383 uczniów szkoły podstawowej i gimnazjum w 2 klasach z tego samego rocznika ogółem w 18 oddziałach. Pomiarów dokonywano w gabinecie profilaktyki i pomocy przedlekarskiej. Do oceny niezbędne były dwa pomiary, jeden to pomiar ciężaru ciała ucznia, drugi pomiar jego spakowanego tornistra/plecaka. Następnie obliczano normy obciążenia ciała ciężarem tornistra: niską, tj. 10% oraz 15% jako wysoką.

Optymalną, tj.10% normę obciążenia ciężaru ciała wagą tornistra uzyskało 227 uczniów, co stanowiło 59,3%., natomiast u 123 uczniów uzyskało normę wysoką do 15% wagi ciała, co stanowi 32,1 %. Natomiast 33 uczniów szkoły podstawowej posiadało tornistry/plecaki w których odnotowano wagę powyżej 15% wagi ciała, co stanowi 12,7% badanych uczniów placówki.

Polskie ustawodawstwo nie reguluje kwestii maksymalnej wagi plecaka dzieci i młodzieży szkolnej, ale przyjmuje się, iż stosunek ciężaru plecaka do ciężaru osoby, który go nosi powinien wynosić od 10% do 15%. Na potrzeby bieżącej analizy ustalono dwie normy – normę niską (10%) i normę wysoką (15%).

Zalecenia Głównego Inspektora Sanitarnego dotyczące właściwego wyboru tornistra/plecaka szkolnego oraz wskazania jak prawidłowo zapakować i kontrolować jego właściwe użytkowanie:

Zgodnie z zaleceniami tornister:

  • nie powinien ważyć więcej niż 10–15% masy ciała ucznia;
  • powinien posiadać usztywnioną ściankę przylegającą do pleców;
  • jego ciężar powinien być rozłożony równomiernie;
  • cięższe rzeczy powinny być umieszczone na dnie, a lżejsze wyżej;
  • powinien mieć równe, szerokie szelki;
  • tornister należy nosić na obu ramionach i ważne jest, aby: długość szelek umożliwiała swobodne wkładanie i zdejmowanie, jednocześnie zapewniając jak najlepsze przyleganie tornistra do pleców, dodatkowe zapięcie spinało szelki z przodu klatki piersiowej.

Na przekroczenie dopuszczalnej wagi tornistrów lub plecaków mają wpływ przede wszystkim:

  • obciążenie podręcznikami i zeszytami z przedmiotów, które nie były ujęte w programie nauczania w danym dniu;
  • noszenie dodatkowych słowników i książek;
  • noszenie rzeczy niezwiązanych bezpośrednio z programem nauczania, takich jak: pamiętniki, albumy, zabawki, butelki z napojami;
  • nieodpowiedni materiał, z jakiego został wykonany tornister lub plecak (waga pustego tornistra waha się od 0,5 do 2 kg);
  • niewystarczający nadzór rodziców i opiekunów oraz nauczycieli nad zawartością tornistrów;
  • trudności w pozostawianiu części podręczników i przyborów na terenie szkoły.

Ciężki tornister może powodować nasilenie bólu pleców, zmniejszenie pojemności płuc, sprzyjać kształtowaniu nieprawidłowej statyki ciała i w efekcie prowadzić do skrzywienia kręgosłupa.

Aby zapobiegać dysfunkcjom układu ruchu – oprócz prawidłowo dobranego i spakowanego tornistra – należy zapewnić uczniom odpowiednią aktywność fizyczną, a także właściwe stanowisko do nauki. Zarówno w szkole, jak i w domu ważne jest wyrobienie zdrowych i odpowiednich nawyków umożliwiających zachowanie symetrii ciała przy wykonywaniu czynności ruchowych i statycznych, np. przy oglądaniu telewizji, pracy z komputerem lub odrabianiu lekcji.

Konieczne jest kontrolowanie przez rodziców zawartości tornistra, aby zapobiec zabieraniu przez uczniów zbędnych rzeczy.

Dyrektorzy placówek zgodnie z rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach (Dz.U.03.6.69 ze zm.) mają obowiązek zapewnić w pomieszczeniach szkoły wszystkim uczniom możliwość pozostawienia części podręczników i przyborów w indywidualnych bądź zbiorowych szafkach.

Dyrektor jako organizator życia szkoły, sprawując nad nią ogólny nadzór, powinien włączać jak najszersze grono osób – przede wszystkim rodziców i opiekunów – do działań kierowanej przez siebie placówki w zakresie promowania zdrowego stylu życia: przekazywać zalecenia, ustalać jednolity, wspólny schemat postępowania, mając na uwadze cel naczelny dla wszystkich, jakim jest kształtowanie już w szkole prawidłowych nawyków zdrowotnych.